Czym jest przedsprzedaż kryptowalut (presale)? Jak działa krok po kroku i jakie niesie ryzyka
Przedsprzedaż kryptowalut (presale) to sprzedaż tokena przed notowaniem. Etapy, whitelista, alokacja, vesting i TGE, ryzyka i jak sprawdzić sprzedaż.
Autor: SATOSHI'S INTERN Editorial DeskOpublikowano Zaktualizowano Przetłumaczono 16 MIN CZYTANIAFakty sprawdzono
Przedsprzedaż kryptowalut (presale) to sprzedaż nowego tokena, zanim trafi on do publicznego obrotu. Kupujący zwykle płacą teraz, po cenie ustalonej przez sprzedającego, a tokeny otrzymują później, podczas TGE (token generation event), czyli utworzenia tokena, często zgodnie z harmonogramem vestingu. Słownik CoinMarketCap definiuje ją jako „the sale of a cryptocurrency, ahead of it going public, to specific investors.” (tłum. „sprzedaż kryptowaluty określonym inwestorom, zanim stanie się ona publiczna”).
Ta przerwa między zapłatą a otrzymaniem tokenów odróżnia przedsprzedaż tokenów od kupna tokena, który już jest w obrocie. Dopóki trwa, polegasz niemal wyłącznie na sprzedającym.
Co faktycznie masz, zanim token powstanie
Przy wielu przedsprzedażach kontrakt tokena nie jest jeszcze wdrożony. Kupujący ma w ręku zapis prowadzony przez sprzedającego: wiersz w bazie danych albo wpis w kontrakcie sprzedażowym, z którego wynika, że danemu portfelowi należy się określona liczba tokenów. Zwykle aż do utworzenia i dystrybucji tokena nie ma niczego, co dałoby się przelać, sprzedać albo sprawdzić w publicznym kontrakcie tokena.
Dlatego sensowne pytania dotyczą sprzedającego, a nie tokena: kto prowadzi sprzedaż, według jakiego prawa, co pisemne warunki mówią o zwrotach, opóźnieniach i anulowaniu oraz co w międzyczasie dzieje się z pieniędzmi. Lista kontrolna poniżej zamienia te pytania w konkretne punkty.
Jak działa przedsprzedaż tokenów?
Nie ma jednego standardu. Poniższe kroki opisują powszechną praktykę branżową, a nie wymóg prawny, i każda konkretna sprzedaż może wyglądać inaczej.
Etapy i limity (caps) przedsprzedaży
Sprzedaż często dzieli się na etapy, a cena za token rośnie z etapu na etap. Etapy i ceny ustala sprzedający; cena z późniejszego etapu nic nie mówi o tym, po ile token będzie notowany.
Wiele sprzedaży ustala też limity. Słownik CoinMarketCap opisuje soft cap jako „the minimum defined limit for the collection of funds specified by a project's team for its fund-raising,” (tłum. „minimalny określony limit zbiórki środków ustalony przez zespół projektu na potrzeby pozyskania finansowania”), a hard cap, w tym znaczeniu, jako „the maximum possible funding that a team is looking to collect.” (tłum. „maksymalne możliwe finansowanie, jakie zespół chce zebrać”). Zauważa też, że zespół, który nie zdoła zebrać więcej niż soft cap, „sometimes returns the funds to its investors, while others continue to develop the project with the money that they collected.” (tłum. „czasem zwraca środki inwestorom, podczas gdy inni dalej rozwijają projekt za zebrane pieniądze”). Zwrot następuje tylko wtedy, gdy warunki go przewidują, a sprzedający ich dotrzyma. Żeby nie było za prosto, „hard cap” ma też drugie znaczenie: maksymalną podaż tokena.
Whitelista i KYC
Niektóre sprzedaże otwierają się najpierw, albo wyłącznie, dla whitelisty (nazywanej też allowlistą) wcześniej zatwierdzonych portfeli, a niektóre wymagają weryfikacji tożsamości (KYC). Miejsce na whiteliście to pozwolenie na udział, a nie przydział tokenów.
Płatność i przydział tokenów
Kupujący zazwyczaj podłączają portfel i płacą kryptowalutą lub stablecoinem; niektóre sprzedaże przyjmują karty. Sprzedający zapisuje następnie, ile tokenów należy się każdemu kupującemu. Zanim token powstanie, ten zapis przydziału (alokacji) jest jedynym dowodem zakupu.
Vesting
Część przydziału może zostać odblokowana przy TGE, a reszta według harmonogramu, często dopiero po okresie cliff, w którym nic się nie odblokowuje. Dopóki transza nie zostanie odblokowana, nie możesz jej sprzedać ani przenieść, niezależnie od tego, co robi cena. Zobacz hasło vesting w słowniku.
TGE, odbiór (claim) i notowanie
Gdy token powstaje, kupujący zwykle go odbierają, podłączając ten sam portfel do strony odbioru i płacąc opłatę sieciową. Projekt może potem dodać płynność do puli na DEX-ie albo ubiegać się o notowanie na giełdach. Żaden projekt nie może zagwarantować notowania na giełdzie, której nie kontroluje, a samo notowanie nic nie mówi o cenie.
Przedsprzedaż a publiczny start, ICO, IDO i fair launch
W przedsprzedaży kupujesz, zanim istnieje jakikolwiek rynek, po cenie sprzedającego, i czekasz na dostarczenie tokenów. Przy publicznym starcie obrót otwiera się dla wszystkich, cenę wyznaczają kupujący i sprzedający na giełdzie albo w puli na DEX-ie, a tokeny trafiają do ciebie od razu.
Te etykiety się pokrywają, a projekty używają ich dość swobodnie. Hasło o TGE w słowniku CoinMarketCap mówi, że „fear of regulatory consequences results in some companies preferring to brand their fundraising campaigns as Token Generation Events.” (tłum. „obawa przed konsekwencjami regulacyjnymi sprawia, że niektóre firmy wolą nazywać swoje kampanie zbiórkowe Token Generation Events”).
Table: Popularne modele startu tokena w porównaniu
| Model | Gdzie się odbywa | Pośrednik | Kiedy kupujący dostają tokeny |
|---|---|---|---|
| Przedsprzedaż (presale) | Strona projektu lub launchpad, przed publicznym obrotem | Brak albo launchpad | Później, przy TGE lub po nim, często z vestingiem |
| ICO (initial coin offering) | Publiczna sprzedaż tokenów prowadzona przez projekt | Brak | Po sprzedaży, zgodnie z jej warunkami |
| IEO (initial exchange offering) | Scentralizowana giełda, „which serves as a facilitator” (CoinGecko; tłum. „która pełni rolę pośrednika”) | Giełda | Zgodnie z warunkami giełdy |
| IDO (initial DEX offering) | DEX lub launchpad działający na DEX-ie | DEX lub launchpad | Zgodnie z warunkami launchpadu, czasem z vestingiem |
| Fair launch | Otwarty obrót od samego początku, bez wcześniejszej alokacji | Brak | Natychmiast |
| Start na krzywej wiązania (bonding curve) | Kontrakt krzywej na launchpadzie, później przeniesiony do puli AMM | Kontrakt launchpadu | Natychmiast, na krzywej |
Memecoiny korzystają ze wszystkich tych modeli. Nasz artykuł o tym, czym jest memecoin, omawia model bonding curve i matematykę puli płynności.
Ryzyka przedsprzedaży i ostrzeżenia regulatorów
Kryptowaluty w przedsprzedaży niosą, oprócz zwykłych ryzyk nowego tokena, kilka własnych:
- Dostarczenie. Token może przyjść z opóźnieniem, na innych warunkach albo wcale. Do tego czasu masz w ręku obietnicę.
- Sprzedający. Twoje pieniądze są u sprzedającego, zwykle bez ścieżek reklamacji i rekompensat, jakie dają produkty regulowane.
- Cena. Ceny etapów ustala sprzedający, a nie rynek, a duża zablokowana podaż może trafić na rynek później.
- Oszustwa. Fałszywe strony przedsprzedaży, strony odbioru i podszywający się oszuści biorą na cel kupujących. Nasz poradnik, jak rozpoznać drainer portfela, pokazuje, o co proszą twój portfel, a żadna prawdziwa sprzedaż ani odbiór nie wymaga twojej frazy seed.
Regulatorzy opublikowali jasne ostrzeżenia dotyczące sprzedaży kryptowalut, choć żadne z nich nie dotyczy konkretnie przedsprzedaży. Poniżej znajdziesz datowane streszczenia i krótkie cytaty. To nie jest porada prawna; przepisy różnią się w zależności od kraju.
Stany Zjednoczone: biuletyny SEC dla inwestorów
SEC opublikowała Investor Bulletin on Initial Coin Offerings (otwiera się w nowej karcie) (biuletyn dla inwestorów o ICO) 25 lipca 2017 roku. Czytamy w nim: „Depending on the facts and circumstances of each individual ICO, the virtual coins or tokens that are offered or sold may be securities.” (tłum. „W zależności od faktów i okoliczności każdego ICO oferowane lub sprzedawane wirtualne monety albo tokeny mogą być papierami wartościowymi”).
Biuletyn radzi kupującym ustalić, jakie prawa daje token, bo prawa te „should be clearly laid out, often in a white paper or development roadmap,” (tłum. „powinny być jasno opisane, często w white paperze lub planie rozwoju”), „ask about how and when you can get your money back,” (tłum. „pytać, jak i kiedy możesz odzyskać pieniądze”) i pytać „whether the code has been published, and whether there has been an independent cybersecurity audit.” (tłum. „czy kod został opublikowany i czy przeprowadzono niezależny audyt cyberbezpieczeństwa”). Wśród sygnałów ostrzegawczych wymienia „Guaranteed” (tłum. „gwarantowane”) wysokie zyski, niezamówione oferty, „Pressure to buy RIGHT NOW,” (tłum. „presję, żeby kupić NATYCHMIAST”) oraz sprzedawców bez licencji. Dodaje też, że „it is relatively easy for anyone to use blockchain technology to create an ICO that looks impressive, even though it might actually be a scam.” (tłum. „każdy może stosunkowo łatwo użyć technologii blockchain do stworzenia ICO, które robi wrażenie, choć w rzeczywistości może być oszustwem”).
Późniejszy alert dla inwestorów o oszustwach inwestycyjnych związanych z kryptowalutami (otwiera się w nowej karcie), z 1 września 2021 roku, mówi, że „Fraudsters continue to exploit the rising popularity of digital assets to lure retail investors into scams,” (tłum. „oszuści nadal wykorzystują rosnącą popularność aktywów cyfrowych, żeby wciągać inwestorów detalicznych w oszustwa”) oraz że inwestorzy „may get caught up in the fear of missing out (FOMO).” (tłum. „mogą dać się ponieść strachowi przed tym, że coś ich ominie (FOMO)”).
Wielka Brytania: FCA
Strona Financial Conduct Authority o oszustwach inwestycyjnych w kryptowalutach (ostatnia aktualizacja: 16 lutego 2026 roku) podaje trzy sygnały ostrzegawcze: nieoczekiwany kontakt, presję na szybką inwestycję i zyski, które brzmią nierealnie. Stwierdza, że „if you invest in crypto, you generally won't have access to the Financial Ombudsman Service if you want to complain,” (tłum. „jeśli inwestujesz w kryptowaluty, zasadniczo nie masz dostępu do Financial Ombudsman Service, gdy chcesz złożyć skargę”; Financial Ombudsman Service to brytyjski rzecznik finansowy), i ostrzega, że oszuści mogą ponownie wziąć ofiary na cel kolejnymi oszustwami, oferując odzyskanie pieniędzy za opłatą. FCA publikuje też FCA Warning List, którą opisuje jako „our most up-to-date warnings of firms and individuals running scams or operating without authorisation.” (tłum. „nasze najbardziej aktualne ostrzeżenia przed firmami i osobami prowadzącymi oszustwa lub działającymi bez zezwolenia”).
Unia Europejska: ESA
6 października 2025 roku trzy Europejskie Urzędy Nadzoru (EBA, EIOPA i ESMA) ostrzegły konsumentów, że „not all crypto-assets are the same” (tłum. „nie wszystkie kryptoaktywa są takie same”) i że „their consumer protection (if any) might be limited.” (tłum. „ochrona konsumentów w ich przypadku (o ile w ogóle istnieje) może być ograniczona”). Wskazały na agresywną promocję prowadzoną przez finfluencerów, zaleciły sprawdzanie, czy dostawca usług w zakresie kryptoaktywów ma zezwolenie w UE, i zauważyły, że krajowe reżimy przejściowe zakończą się najpóźniej 1 lipca 2026 roku. Ta data już minęła.
Zasady MiCA dotyczące white paperów (tylko UE)
Unijne rozporządzenie w sprawie rynków kryptoaktywów, rozporządzenie (UE) 2023/1114 (otwiera się w nowej karcie) (MiCA), stosuje się od 30 grudnia 2024 roku (art. 149). Jego tytuł II obejmuje „crypto-assets other than asset-referenced tokens or e-money tokens.” (tłum. „kryptoaktywa inne niż tokeny powiązane z aktywami lub tokeny będące e-pieniądzem”). Poniższe artykuły streszczamy na podstawie tekstu rozporządzenia, według stanu na wrzesień 2026 roku. Cytujemy wersję angielską; w polskiej wersji MiCA white paper nazywa się „dokument informacyjny dotyczący kryptoaktywa”.
Artykuł 4: oferty publiczne i wyłączenia
- Art. 4 ust. 1: „A person shall not make an offer to the public of a crypto-asset other than an asset-referenced token or e-money token in the Union unless that person” (tłum. „Osoba nie może składać w Unii oferty publicznej kryptoaktywa innego niż token powiązany z aktywami lub token będący e-pieniądzem, chyba że osoba ta”) jest osobą prawną, sporządziła, zgłosiła i opublikowała white paper kryptoaktywa, przygotowała i opublikowała ewentualne materiały marketingowe zgodnie z zasadami rozporządzenia oraz spełnia wymogi dla oferujących określone w art. 14.
- Art. 4 ust. 2: kroki dotyczące white paperu i publikacji materiałów marketingowych (ust. 1 lit. b, c, d i f) nie mają zastosowania do oferty „to fewer than 150 natural or legal persons per Member State where such persons are acting on their own account,” (tłum. „skierowanej do mniej niż 150 osób fizycznych lub prawnych w każdym państwie członkowskim, jeżeli osoby te działają na własny rachunek”), do ofert, w których łączne świadczenie w ciągu 12 miesięcy nie przekracza 1 000 000 EUR, ani do ofert skierowanych wyłącznie do inwestorów kwalifikowanych, gdy tylko oni mogą posiadać dane kryptoaktywo.
- Art. 4 ust. 3: tytuł II nie ma zastosowania m.in. wtedy, gdy „the crypto-asset is offered for free.” (tłum. „kryptoaktywo jest oferowane nieodpłatnie”). Kryptoaktywa nie uważa się za oferowane nieodpłatnie, „where purchasers are required to provide, or to undertake to provide, personal data to the offeror in exchange for that crypto-asset,” (tłum. „jeżeli nabywcy są zobowiązani do przekazania oferującemu danych osobowych lub do zobowiązania się do ich przekazania w zamian za to kryptoaktywo”) albo gdy oferujący otrzymuje w zamian opłaty, prowizje lub inne korzyści.
- Art. 4 ust. 4: wyłączenia z ust. 2 i 3 „shall not apply where the offeror, or another person acting on the offeror's behalf, makes known in any communication its intention to seek admission to trading” (tłum. „nie mają zastosowania, jeżeli oferujący lub inna osoba działająca w jego imieniu ogłasza w jakimkolwiek komunikacie zamiar ubiegania się o dopuszczenie do obrotu”) danego kryptoaktywa.
Artykuły 6, 8 i 9: white paper
- Art. 6 ust. 3: pierwsza strona white paperu musi zawierać oświadczenie: „This crypto-asset white paper has not been approved by any competent authority in any Member State of the European Union.” (w polskiej wersji rozporządzenia: „Niniejszy dokument informacyjny dotyczący kryptoaktywa nie został zatwierdzony przez żaden właściwy organ w żadnym państwie członkowskim Unii Europejskiej”).
- Art. 6 ust. 4: white paper „shall not contain any assertions as regards the future value of the crypto-asset,” (tłum. „nie może zawierać żadnych twierdzeń dotyczących przyszłej wartości kryptoaktywa”), poza wymaganym oświadczeniem o ryzyku.
- Art. 6 ust. 5: musi stwierdzać, że kryptoaktywo może częściowo lub całkowicie stracić wartość, nie zawsze może być zbywalne, może nie być płynne i nie jest objęte systemami rekompensat dla inwestorów ani systemami gwarancji depozytów.
- Art. 8 ust. 3: „Competent authorities shall not require prior approval of crypto-asset white papers, nor of any marketing communications relating thereto, before their respective publication.” (tłum. „Właściwe organy nie wymagają uprzedniego zatwierdzenia white paperów kryptoaktywów ani żadnych związanych z nimi materiałów marketingowych przed ich publikacją”).
- Art. 9 ust. 1: white paper musi zostać opublikowany na publicznie dostępnej stronie internetowej oferującego „at a reasonable time in advance of, and in any event before the starting date of, the offer.” (tłum. „w rozsądnym czasie przed datą rozpoczęcia oferty, a w każdym razie przed tą datą”).
Artykuły 13–15: odstąpienie, zwroty i odpowiedzialność
- Art. 13: posiadacze detaliczni, którzy kupują „either directly from an offeror or from a crypto-asset service provider placing crypto-assets on behalf of that offeror” (tłum. „bezpośrednio od oferującego albo od dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów, który plasuje kryptoaktywa w imieniu tego oferującego”), mają „a period of 14 calendar days” (tłum. „okres 14 dni kalendarzowych”) na odstąpienie „without incurring any fees or costs and without being required to give reasons.” (tłum. „bez ponoszenia jakichkolwiek opłat lub kosztów i bez konieczności podawania przyczyn”). Prawo to nie przysługuje w przypadku kryptoaktywów dopuszczonych do obrotu jeszcze przed zakupem, a przy ofertach ograniczonych w czasie nie można z niego skorzystać po zakończeniu okresu subskrypcji.
- Art. 14 ust. 3: jeśli oferta zostanie anulowana, oferujący musi zwrócić środki najpóźniej 25 dni kalendarzowych po anulowaniu.
- Art. 15 ust. 1: oferujący i członkowie jego organu zarządzającego ponoszą odpowiedzialność, gdy informacja zawarta w white paperze „is not complete, fair or clear or that is misleading.” (tłum. „nie jest kompletna, rzetelna lub jasna albo wprowadza w błąd”).
To nie jest porada prawna; przepisy różnią się w zależności od kraju.
Jak ocenić przedsprzedaż kryptowalut: lista kontrolna due diligence
Żadna lista kontrolna nie sprawi, że przedsprzedaż będzie bezpieczna. Poniższe punkty, oparte na omówionych wyżej materiałach regulatorów, pokazują, na czym musiałbyś wtedy polegać.
- Kim jest sprzedający? Konkretny podmiot prawny, jurysdykcja i sposób kontaktu. Zarówno SEC, jak i FCA radzą kupującym sprawdzić, czy sprzedający ma licencję lub rejestrację tam, gdzie jest to wymagane.
- Jakie są pisemne warunki? Cena, etapy, limity, co się dzieje, gdy soft cap nie zostanie osiągnięty, prawo do zwrotu i co się stanie, jeśli token nigdy nie wystartuje.
- Co dostajesz i kiedy? Prawa, jakie daje token, proces odbioru, część odblokowywana przy TGE i harmonogram vestingu. Wszystko na piśmie.
- Czy jest white paper i czy składa obietnice cenowe? Art. 6 ust. 4 MiCA, zacytowany wyżej, zakazuje w unijnych white paperach twierdzeń o przyszłej wartości. „Gwarantowane” wysokie zyski są na liście sygnałów ostrzegawczych z biuletynu SEC.
- Czy kod jest opublikowany i czy przeszedł audyt? Biuletyn SEC zadaje oba te pytania. Audyt to przegląd kodu, a nie gwarancja.
- Jak podzielono podaż? Porównaj podaż w obiegu z podażą całkowitą i maksymalną. Nasz artykuł o tym, czym różni się kapitalizacja rynkowa od FDV, pokazuje, dlaczego mały udział podaży w obiegu ma znaczenie.
- W jaki sposób ktoś ci to sprzedaje? Niezamówiony kontakt i presja na szybki zakup są na listach sygnałów ostrzegawczych zarówno SEC, jak i FCA, a organy UE wskazują na agresywną promocję prowadzoną przez finfluencerów. Jeśli jakaś strona tworzy ranking przedsprzedaży, poszukaj informacji, czy dostaje pieniądze za ich wyróżnianie.
- Czy możesz odzyskać pieniądze? Szukaj pisemnej polityki zwrotów, która obejmuje opóźnienia i anulowanie. Zasady z art. 13 i art. 14 ust. 3 MiCA streszczamy wyżej.
- Skąd pochodzi adres kontraktu? Wyłącznie z własnej domeny projektu i jego oficjalnych kanałów, i tylko wtedy, gdy kontrakt już istnieje.
A co do nas: SATOSHI'S INTERN to społecznościowy projekt memecoina na etapie przed startem. Jego przedsprzedaż nie jest otwarta, żaden kontrakt tokena nie został wdrożony i na tej stronie nie można niczego kupić. Resztę opisuje nasza informacja o ryzyku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy na przedsprzedaży kryptowalut można stracić pieniądze?
Tak, i to wszystkie. Ostrzeżenie o ryzyku określone w FCA Handbook dla brytyjskich promocji kwalifikowanych kryptoaktywów zaczyna się od słów „Don't invest unless you're prepared to lose all the money you invest.” (tłum. „Nie inwestuj, jeśli nie jesteś gotów stracić wszystkich zainwestowanych pieniędzy”). Przedsprzedaż dokłada do tego ryzyko, że token zostanie dostarczony z opóźnieniem albo wcale.
Kiedy kupujący w przedsprzedaży dostają tokeny?
Zwykle podczas TGE lub po nim, gdy token zostaje utworzony i otwiera się odbiór, a często tylko częściowo: reszta odblokowuje się zgodnie z harmonogramem vestingu z warunków sprzedaży. Do tego czasu kupujący mają jedynie zapis sprzedającego o swoim przydziale.
Co się dzieje, gdy presale kryptowalut nie osiągnie soft capu?
To, co przewidują warunki sprzedaży. CoinMarketCap zauważa, że niektóre zespoły zwracają środki, a inne działają dalej z tym, co zebrały, więc sprawdź pisemne warunki, zanim zapłacisz.
Czy whitelista przedsprzedaży gwarantuje tokeny?
Nie. Whitelista, allowlista albo lista zapisów daje dostęp lub powiadomienia na warunkach, które ustala projekt. Jakiekolwiek roszczenie tworzy dopiero sfinalizowany zakup na pisemnych warunkach, a i to zależy od tego, czy sprzedający się wywiąże.
Czy przedsprzedaż kryptowalut jest legalna?
Nie możemy na to odpowiedzieć w odniesieniu do żadnej konkretnej sprzedaży ani żadnego kraju. Sekcje powyżej cytują to, co opublikowały SEC, FCA, unijne organy nadzoru i MiCA. To nie jest porada prawna; przepisy różnią się w zależności od kraju.
Źródła
- Pre-sale (CoinMarketCap Academy glossary) (otwiera się w nowej karcie) — definicja przedsprzedaży.
- Soft cap (CoinMarketCap Academy glossary) (otwiera się w nowej karcie) — sformułowania dotyczące soft capu i hard capu zbiórki, co zespoły czasem robią, gdy soft cap nie zostanie osiągnięty.
- Hard cap (CoinMarketCap Academy glossary) (otwiera się w nowej karcie) — hard cap jako maksymalna podaż.
- Token generation event (CoinMarketCap Academy glossary) (otwiera się w nowej karcie) — część firm woli etykietę TGE z powodu „fear of regulatory consequences” (obawy przed konsekwencjami regulacyjnymi).
- What Is a Token Generation Event (TGE)? (CoinGecko Learn, updated Nov 21, 2024) (otwiera się w nowej karcie) — opisy IEO i IDO.
- What Is a Fair Launch in Crypto? (CoinGecko Learn, Aug 1, 2023) (otwiera się w nowej karcie) — definicja fair launchu, brak wcześniejszej alokacji.
- Investor Bulletin: Initial Coin Offerings (SEC Investor.gov, Jul 25, 2017) (otwiera się w nowej karcie) — tokeny „may be securities” (mogą być papierami wartościowymi), pytania do zadania, sygnały ostrzegawcze, w tym gwarantowane zyski, presja i sprzedawcy bez licencji.
- Digital Asset and "Crypto" Investment Scams – Investor Alert (SEC Investor.gov, Sept 1, 2021) (otwiera się w nowej karcie) — oszuści wykorzystujący popularność aktywów cyfrowych; FOMO.
- Crypto investment scams (FCA, updated 16/02/2026) (otwiera się w nowej karcie) — sygnały ostrzegawcze, ograniczony dostęp do Financial Ombudsman Service i FSCS, kolejne oszustwa, sprawdzanie rejestracji, FCA Warning List.
- COBS 4.12A Promoting qualifying cryptoassets (FCA Handbook) (otwiera się w nowej karcie) — obowiązkowy tekst ostrzeżenia o ryzyku (COBS 4.12A.11R).
- EU Supervisory Authorities warn consumers of risks and limited protection for certain crypto-assets and providers (EBA, 6 Oct 2025) (otwiera się w nowej karcie) — „not all crypto-assets are the same” (nie wszystkie kryptoaktywa są takie same), ograniczona ochrona, finfluencerzy, sprawdzanie zezwoleń, reżimy przejściowe najpóźniej do 1 lipca 2026 roku.
- Regulation (EU) 2023/1114 on markets in crypto-assets (EUR-Lex) (otwiera się w nowej karcie) — zakres tytułu II; art. 4, 6, 8, 9, 13, 14, 15 i 149.