Przejdź do treści
STATUS STAŻYSTY

Podstawy portfeli

Co to jest adres Bitcoin? (I dlaczego to nie konto)

Co to jest adres Bitcoin, co oznaczają prefiksy 1, 3, bc1q i bc1p, dlaczego nie warto używać go ponownie i co sprawdzić przed wysłaniem bitcoina.

Autor: SATOSHI'S INTERN Editorial DeskOpublikowano Przetłumaczono 8 MIN CZYTANIAFakty sprawdzono

Przeczytaj angielski oryginał

Z cyklu: Co to jest portfel kryptowalutowy? Klucze, nie monety

Adres Bitcoin to krótki ciąg znaków, na przykład zaczynający się od 1, 3, bc1q lub bc1p, który mówi portfelowi nadawcy, jak zablokować monety, żeby później nikt poza tobą nie mógł ich wydać. Jest wyprowadzany z klucza publicznego albo ze skryptu, więc można go bezpiecznie udostępniać, podobnie jak adres e-mail. Nie jest kontem, nie przechowuje salda i nigdy nie jest hasłem, kluczem prywatnym ani frazą seed.

Adres Bitcoin to nie konto

Konto w banku to szufladka, w której leży liczba. W rejestrze Bitcoina nie ma szufladek. Zapisuje on pojedyncze porcje bitcoinów, zwane niewydanymi wyjściami transakcji (ang. unspent transaction outputs), a każda porcja niesie niewielki warunek blokady w rodzaju „może to wydać każdy, kto potrafi złożyć podpis tym kluczem”. Adres to zwięzły zapis tego warunku. Bitcoin Wiki ujmuje to wprost: adresy „are not wallets nor accounts, and do not carry balances.” (tłum. „nie są portfelami ani kontami i nie mają sald”).

Twój portfel przechowuje klucze, wyszukuje wyjścia, które może odblokować, i pokazuje ci ich sumę.

Taka konstrukcja ma praktyczną zaletę. Jeden portfel może mieć tysiące adresów, wszystkie wyprowadzone z tej samej frazy seed, a dobre portfele dają ci nowy adres za każdym razem, gdy stukniesz Odbierz (Receive). Matematykę krok po kroku, czyli to, jak z klucza powstaje adres, opisujemy w przewodniku po portfelach.

Formaty adresów Bitcoin: 1, 3, bc1q i bc1p

Z biegiem lat Bitcoin dorobił się kilku typów adresów. Pierwsze znaki mówią, z którym masz do czynienia.

Table: Formaty adresów w sieci głównej Bitcoina

PrefiksNazwaTyp wyjściaSpecyfikacja i kodowanie
1LegacyP2PKH (pay to public key hash, płatność na hash klucza publicznego)Pierwotne oprogramowanie; Base58Check, bajt wersji 0
3Script hash (hash skryptu)P2SH: hash skryptu, np. multisig lub escrow, albo SegWit zagnieżdżony w P2SHBIP-13; Base58Check, bajt wersji 5
bc1qNatywny SegWitWitness v0: P2WPKH (20-bajtowy) lub P2WSH (program 32-bajtowy)BIP-141, BIP-173; Bech32
bc1pTaprootWitness v1: P2TR (klucz 32-bajtowy)BIP-341, BIP-350; Bech32m

Bitcoin Wiki podaje 1BvBMSEYstWetqTFn5Au4m4GFg7xJaNVN2 jako przykład adresu legacy i 3J98t1WpEZ73CNmQviecrnyiWrnqRhWNLy jako przykład P2SH. BIP-173 podaje bc1qw508d6qejxtdg4y5r3zarvary0c5xw7kv8f3t4 (42 znaki) jako przykład natywnego SegWit, a wektory testowe BIP-350 zawierają bc1p0xlxvlhemja6c4dqv22uapctqupfhlxm9h8z3k2e72q4k9hcz7vqzk5jj0 (62 znaki) dla Taproot. Nie wysyłaj na nie niczego; to tylko ilustracje.

Dlaczego bc1q i bc1p

W nowszych formatach bc oznacza sieć główną (mainnet), a 1 jest separatorem. Kolejny znak koduje wersję SegWit: q to wersja 0, p to wersja 1. Dlatego każdy natywny adres SegWit, jaki zobaczysz, zaczyna się od bc1q, a każdy adres Taproot od bc1p.

Taproot potrzebował nowej sumy kontrolnej. BIP-350 wyjaśnia, że pierwotny Bech32 miał wadę: jeśli ostatnim znakiem jest p, wstawienie lub usunięcie znaków q tuż przed nim nie unieważnia sumy kontrolnej. Bech32m usuwa tę wadę i jest używany dla wersji 1 i nowszych.

Sam Taproot to, słowami BIP-341, „a new SegWit version 1 output type, with spending rules based on Taproot, Schnorr signatures, and Merkle branches” (tłum. „nowy typ wyjścia SegWit w wersji 1, z regułami wydawania opartymi na Taproot, podpisach Schnorra i gałęziach Merkle”). BIP-341 odnotowuje, że wdrożenie aktywowano w sieci głównej na wysokości 709 632; znacznik czasu tego bloku to 14 listopada 2021 roku, 05:15 UTC.

Czy format ma znaczenie?

Przy odbieraniu przeważnie nie: każdy adres, który daje ci portfel, jest prawidłowy. Formaty różnią się opłatami i funkcjami. SegWit (BIP-141) liczy dane świadka (witness), w których znajdują się podpisy, z wagą równą jednej czwartej wagi pozostałych danych transakcji, więc wydawanie z wyjść bc1q i bc1p zwykle zajmuje mniej miejsca w bloku niż wydawanie z wyjść legacy. Wydanie środków w Taproot ścieżką klucza (key path) ujawnia też mniej o tym, w jaki sposób moneta mogła zostać wydana.

Przy wysyłaniu sprawdź, czy twój portfel lub giełda obsługuje format, na który ma zapłacić. Jeśli serwis odrzuca adres bc1, o którym wiesz, że jest prawidłowy, jedną z możliwych przyczyn jest to, że serwis jeszcze nie obsługuje tego formatu. Zapytaj o to serwis, zamiast zakładać, że adres jest błędny.

Adresy sieci testowej (testnet), używane dla monet bez wartości, mają w przypadku SegWit prefiks tb1. Jeśli żądanie płatności w prawdziwych bitcoinach pokazuje taki adres, zatrzymaj się i zapytaj dlaczego.

Sumy kontrolne wyłapują literówki, nie oszustwa

Każdy format adresu zawiera sumę kontrolną. Dla starszych adresów Base58 Bitcoin Wiki określa szansę, że błędnie wpisany adres zostanie przyjęty jako prawidłowy, na 1 do 2^32, czyli mniej więcej 1 do 4,29 mld. Base58Check pomija też znaki 0, O, I i l, więc nie da się ich pomylić.

Bech32 gwarantuje wykrycie każdego błędu, który dotyczy najwyżej czterech znaków. Adresy w tym formacie można zapisać w całości małymi albo w całości wielkimi literami (kodery zwracają małe litery, a zapis mieszany jest odrzucany), co ułatwia odczytywanie ich na głos.

Nic z tego nie pomoże w przypadku całkowicie prawidłowego adresu, który należy do kogoś innego, a właśnie taki adres podsuwają ci malware podmieniające schowek i oszustwa typu zatruwanie adresów (address poisoning).

Czy można bezpiecznie udostępniać i ponownie używać adresu Bitcoin?

Udostępnianie jest bezpieczne w tym sensie, że nikt nie wyda środków z adresu tylko dlatego, że go zna. Ceną jest prywatność. Każda transakcja na adres i z adresu jest publiczna i trwała. Bitcoin jest pseudonimowy: twojego nazwiska nie ma w adresie, ale gdy adres zostanie z tobą powiązany – przez giełdę, fakturę albo publiczny wpis – powiązana zostaje też cała jego historia.

Ponowne używanie adresu tylko to pogarsza. Wskazówki bitcoin.org dotyczące prywatności są jednoznaczne: „You should use a new Bitcoin address each time you receive a new payment.” (tłum. „Za każdym razem, gdy otrzymujesz nową płatność, używaj nowego adresu Bitcoin”). Dodają też, że „something not traceable currently may become trivial to trace in the future.” (tłum. „coś, czego dziś nie da się wyśledzić, w przyszłości może dać się wyśledzić bez trudu”). Przewodnik dla deweloperów Bitcoina zauważa, że używanie każdego klucza publicznego tylko dwa razy, raz do odbioru i raz do wydania, daje „a significant amount of financial privacy” (tłum. „znaczny poziom prywatności finansowej”).

Bitcoin Wiki podaje drugi powód, żeby używać nowych adresów: jeśli sprzedawca używa jednego adresu dla wszystkich, każdy, kto zobaczy, że wpłynęła płatność, może fałszywie twierdzić, że to on ją wysłał.

Portfele HD sprawiają, że nic to nie kosztuje. Nowe adresy powstają z tej samej frazy seed, więc nie ma niczego dodatkowego do zapisania w kopii zapasowej.

Co sprawdzić przed wysłaniem bitcoina

  1. Weź adres u źródła. Skopiuj go z faktury lub portfela odbiorcy, a nie z historii transakcji, do której mógł zostać podrzucony łudząco podobny adres.
  2. Po wklejeniu porównaj cały adres, łącznie z fragmentem ze środka. Malware podmieniające schowek może zastąpić skopiowany adres adresem atakującego.
  3. Sprawdź, czy format pasuje do sieci. Adres w sieci głównej Bitcoina zaczyna się od 1, 3 lub bc1. Adres zaczynający się od 0x należy do sieci typu Ethereum, a każdy „bitcoin” w takiej sieci jest tokenem, a nie natywnym bitcoinem. Wybór złej sieci przy wypłacie z giełdy może wysłać środki w miejsce, z którego trudno albo wręcz nie da się ich odzyskać.
  4. W portfelu sprzętowym sprawdź adres na ekranie urządzenia. Trezor radzi porównać adres na urządzeniu z tym wyświetlanym w aplikacji; przy wysyłaniu: „If anything doesn't match, don't approve.” (tłum. „Jeśli cokolwiek się nie zgadza, nie zatwierdzaj”).
  5. Najpierw wyślij małą kwotę testową, gdy kwota jest duża albo odbiorca nowy. To nasza rada, a nie reguła protokołu: druga opłata jest tańsza niż nieodwracalny błąd.
  6. Po stronie odbiorcy poczekaj na potwierdzenia. bitcoin.org zauważa, że nowe bloki są dodawane „approximately every 10 minutes on average” (tłum. „średnio mniej więcej co 10 minut”) i że „6 confirmations is often considered to be as safe as waiting 6 months on a credit card transaction.” (tłum. „6 potwierdzeń uważa się często za równie bezpieczne jak odczekanie 6 miesięcy w przypadku transakcji kartą kredytową”).

Kopie zapasowe, phishing i pozostałe nawyki opisuje checklista bezpieczeństwa portfela kryptowalutowego.

Źródła

Twój adres jest publiczny. Twoje klucze nie. Intern List prosi wyłącznie o e-mail, logowanie przez Google albo podpis w portfelu.

DOŁĄCZ DO INTERN LIST

Treści edukacyjne, a nie porada finansowa, prawna ani podatkowa. Nic tutaj nie twierdzi, że jakiekolwiek aktywo zyska na wartości. Kryptowaluty są ryzykowne — przeczytaj Informację o ryzyku.